Robbe  Arrow Plus Flybarless

Doosinhoud
 Door een boven op de  kleurige kartonnen doos aangebracht handvat, laat het in twee plastic schalen verpakte helimodelletje en de meegeleverde zender zich veilig vervoeren. De afmetingen van de doos, 50x24x18 cm vallen onder de categorie  handzaam.  Zelfs onder de snelbinders achter op de fiets gaat het prima. De inhoud van de bouwdoos is, op de 8 benodigde 1.5 Volt batterijen na, kompleet.  De energie komt uit een 2S 1000 mAh LiPo (Lithium Polymeer) oplaadbare vliegaccu. De meegeleverde 230 Volt adapter en een kleine balanslader,  zorgen voor het snel herladen. Het  reserve setje hoofd en staartrotorbladen is handig na een ongelukje. Een kunststof schroevendraaiertje t.b.v. het  eventueel instellen van de ontvanger/gyro-unit en een zeskant stiftsleuteltje completeren de materiële zaken. Een instructie CD wordt, in tegenstelling tot de Arrow Trainer, niet meegeleverd. Een  aantal instructievelletjes leveren overigens voldoende informatie. Zelfs de leverbare vervangingsonderdelen zijn met foto,s en nummers vermeld.

De Arrow Plus Flybarless van Robbe wordt geleverd in een stevige, keurige enveelkleurige doos met een handvat met alle er in dat nodig is om met de heli te kunnen vliegen. De doos kan later ook gebruikt worden om de heli te vervoeren,

De meegeleverde 4 kanaals  2,4 GHz handzender ziet er niet alleen robuust uit maar is dat ook. De zender is, na het in de houder schuiven van 8 volle 1,5 V AA alkaline penlights van 1500 mAh gereed voor gebruik. De toepassing van 8  1,2 V 2500 mAh NiMh cellen is ook mogelijk. Het LCD display geeft in geval van herlaadbare accu’s echter snel een half geladen accu aan omdat de totaalspanning bij de acht NiMh cellen 8 x 0,3 = 2,4 V lager ligt. Door de grotere capaciteit blijft de spanning echter lange tijd op peil. Een laadconnector op de zender ontbreekt hiervoor echter. Laden via het stekkertje aan het accupakket is simpel. De zender is voorzien van een LCD display en enkele  programmeertoetsen. Daarmee kunnen zaken als servo-ompoling en de einduitslag  ingesteld  worden. Niet echt veel, maar de meest gebruikte basissettingen zijn aanwezig.  Standaard is de stuurknuppel bezetting in MODE 2 uitgevoerd. Andere instellingen zijn ook mogelijk. Afhankelijk van de toegepaste modus kan het rasterveertje op de stuurknuppels, verplaatst worden. Ook de lengte van de aluminium stuurknuppels is instelbaar.

Het model

De Arrow Plus Flybarrless in zijn element.

Flybarless, wat is dit en hoe wekt het? De meeste helikopterrotors hebben ter ondersteuning van de stabiliteit een z.g. flybar. In de conventionele uitvoering is dit een stangetje onder de rotor met een gewichtje aan elk uiteinde en dat in feite als een girosysteem werkt. Door de centrifugale werking hiervan zal deze bar vertraagd snelle verstoringen de romp volgen. Deze bar is zodanig met de hoofdrotor gekoppeld dat een tegenreactie wordt opgewekt en de beweging wordt geneutraliseerd. Deze correctie is direct en buiten de invloed van stuurcorrecties. Het vlieggedrag van een helikopter wordt hierdoor stabieler en beter beheersbaar en hiermee werd een belangrijke hindernis genomen om radiografisch bestuurde modelhelicopters beheersbaar te maken. Flybarless modellen hebben deze flybar niet maar wordt de stabiliteit vergroot door gebruik te maken van piezo gyro’s. Deze kleine solidstate gyro’s zijn zo snel en correct dat ze de functie van de flybar over kunnen nemenen voor een grote mate van stabiliteit zorgen, m.a.w. de stabiliteit van de Arrow Plus Flybarless wordt volledig elektronisch geregeld! Wat vroeger met gewichtjes, stangetjes, heveltjes, scharniertjes bereikt kon worden kan heden ten dagen eenvoudig met elektronica, sensoren in de vorm van gyro’s en slimme software gerealiseerd worden. Alles verpakt in een kleine elektronicabox levert dit een besturings (redactie).  

De twee uitvoeringen van de Arrow Plus. Links de Arrow Plus Trainer en rechts de Arroe Plus Flybarless.

Zoals opgemerkt, is de Arrow Plus Flybareless vooraf gegaan door de Arrow Plus Trainer die is uitgerust met een flybar. Uiterlijk bijna dezelfde modellen maar de trainer is wel uitgerust met een stabilisatierotor. Teneinde verwarring te voorkomen, noem ik de stabilisatierotor van de Arrow Plus Trainer, geen stuurrotor daar er geen draaibare stuurpaddels aan de uiteinden gemonteerd zijn. Daar dit trainer modelletje, voor zover ik mij herinner, al eerder in MBA  besproken is, lijkt het mij niet nodig verdere uitleg te geven.

De oogstrelende uitvoering van perfect afgewerkte blauw geanodiseerde aluminium onderdelen doet onmiddellijk zijn werk. Prachtig!  Datzelfde geldt ook voor het prachtig gespoten neuskapje. De glanzende staartbuis wordt ondersteund door een tweetal carbon buisjes die zijn gevat in solide aluminium houders. Niks platgeslagen goedkope buisjes!  De uit carbon vervaardigde staartvlakken doen het ook goed. Het oog wil immers ook wat. Dan komt de staartrotor. Niet, zoals gewend, voorzien van collectieve rotor bladverstelling, maar vast. Ogenschijnlijk een simpel drieblads propellertje, en dat is het ook. Maar wel eentje die door een Piezo gyro en een elektronische toerenregelaar aangestuurd wordt. Vanaf het heliframe wordt de staartrotor  door een gewoon gelijkstroommotortje  aangedreven. Koelvinnetjes op de kleine elektromotor voorkomen oververhitting. 

De opbouw van de aandrijf en besturingscomponenten van de Arrow Plus Flubarless.

Het los nemen van de lichte, maar toch wel stevige, plastic neuskap is door de toepassing van rubbertjes prima uitgevoerd. De voorste steun van het landingsgestel wordt door openingen aan de onderkant van het kapje gevoerd. Die openingen deden de vraag opkomen hoelang het neuskapje het zonder inscheuren zou volhouden? Het uit twee delen opgebouwde kunststof heliframe ziet er indrukwekkend, strak, sterk  en zeer goed afgewerkt uit. Het stevige landingsgestel is bij eventuele reparatie snel te vervangen. Met de aan de binnenkant van het landingsgestel gemonteerde schroefjes worden de aluminium schaatsen tegen verdraaien geborgd. Kleine, maar ó zo belangrijke, zaken die aangeven dat aan dit ontwerp serieus is gewerkt. Mijn waardering heeft het zeke. Vervangen van het LiPo accupakket is door het openen van een klepje vanaf de onderkant snel te doen. De krachtbron is een gewoon gelijkstroommotortje gemonteerd. Deze wordt in toerental geregeld vanuit een in de neus geplaatste controlbox.

Flybarless, hoe werkt het?
De Flybarless rotor verdient in technisch opzicht wat extra aandacht. Het rotor centraalstuk  rond de hoofdrotoras is, inclusief de geleiding van de aanstuurstangetjes, uit één stuk aluminium gefreesd en glad  afgewerkt. Bovenop het centraalstuk is een z.g. rotorrem aangebracht. De rotorbladhouders lopen vloeiend over in de Wipe (ook wel schommel genoemd). De Wipe draait in twee O-ringetjes.

De twee bovenstaande foto's laten duidelijk het verschil in uitvoering zien van een rotorkop met flybar (links) en een rotorkop zonder flybar (rechts). De rechter constructie is duidelijk eenvoudiger dan de linker. Dit scheelt in gewicht weerstand en dus energieverbruik, dus langere vliegduur.

Deze is daardoor beweegbaar in de lengte- en dwarsas.  Kogellagertjes  zijn niet gebruikt.  De Wipe wordt door een tweetal trek- en duwstangetjes vanaf het ronddraaiende bovendeel van de tuimelschijf, aangestuurd. Het  onderste deel van de tuimelschijf  draait niet. Deze is echter wel via een kogellager verbonden met het draaiende deel. Via de tuimelschijf  worden de stuurbevelen vanaf de zender, via de servo’s naar de rotorkop geleid voor de z.g. cyclische bladverstelling. De bij dit type hoofdrotor, veelal  toegepaste collectieve aansturing, ontbreekt.

Vertikaal stijgen en dalen geschiedt simpelweg door het toerental van de motor via een tandwiel vertraging  en de daaraan gekoppelde rotor. Eenvoudiger kan het haast niet. De rotorbladen bezitten een hol bladprofiel. Zijn naar de uiteinden toe verjongd. Het rendement van zulke, ogenschijnlijk simpele bladen, is groot.
Het ontbreken van een stabilisatierotor maakt het geheel eenvoudig van constructie. Het veroorzaakt minder luchtweerstand, is goedkoper in productie en minder schadegevoelig. De maximale  vliegsnelheden daarmee  beperkt. Niet erg want de Arrow Plus modellen zijn er helemaal niet voor gemaakt  om er snel mee rond te scheuren.

Voorop het heliframe is een blauw doosje gemonteerd. Dit bevat naast de drie slijtage-vrije piezo  gyro`s  een tweetal elektronische toerenregelaars. Zelfs de moderne 2,4 GHz. ontvanger is er in ondergebracht. Knap hoor!  De aparte techniek van de staartbesturing wordt deels uitgevoerd met behulp van het tegengesteld werkende reactiemoment dat door de hoofdrotor wordt opwekt. De andere kant op draaiend met behulp van een variabel propeller toerental.  De derde gyro zorgt voor stabiliteit  rond de YAW-as. De denkbeeldige verticale as.

Electronica maakt de flybarless uitvoering van een heli mogelijk. Alle electronica (ontvanger, regelaar en gyro's) zijn in een "blue-box" ondergerbracht. In het front zijn een viertal instel potmeters aangebracht voor correcties op de aangegeven functies. Het vlieggedrag van de Arrow Plus Flybasless kan hiermee enigszins worden aangepast.

Stijgen, vliegen, laden
Het laden van de 2S -1000  mAh LiPo accu’s en de automatische balancering ging vlot, waarna in de woonkamer de stoelen aan de kant geschoven werden. Na het aanzetten van de zender werd de ontvanger via de stekkerverbinding ingeschakeld. Na een paar seconden liet de ontvanger via een rood ledje weten verbonden te zijn met de zender. Het z.g. binden! Na rustig gasgeven ging de rotor draaien, waarna de Arrow simpelweg op zijn linkerkant ging liggen. Niks tegen te doen. Geen schade. Een ogenblik later lag het modelletje op zijn rechterkant. In de meegeleverde instructie staat dat de Arrow Plus Flybarless het beste met een z.g. “sprongstart” loskomt.

Dat klopte, waarna het modelletje zwevend gehouden kon worden. De staartrotor response was, tot mijn verrassing, heel redelijk. Beide van een hol profiel voorziene hoofdrotorbladen draaiden strak op gelijke hoogte. De staartpropeller snort soms met een heftig toerental. Hier doet de stabiliserende gyro wonderen. Heel apart, maar wel effectief  werkend. Zonder correcties aan de elektronische Blue RX2440V-box kon deze  Arrow Flybarless  zonder voorafgaande instellingen in gebruik genomen worden. Perfectie  tot in de puntjes!

Het paste goed, dat ondergetekende samen met een groepje helikopter actievelingen, een sporthal afgehuurd hadden voor indoor helivliegen. Daar kon de Arrow Plus Flybarless bewijzen wat hij in zijn vliegmars had. Na een snelle lift-off, zeg maar, zweefde het modelletje goe d beheersbaar. Cirkeltjes vliegen voor de piloot ging redelijk. Tijdens snelheid minderen toonde de Arrow Plus Flybarless zijn eigen karakter door achterover te gaan hangen. Snel ingrijpen, door de neus naar voren te duwen bij het moment van stilhangen, is de juiste remedie. Heel vreemd is dit verschijnsel niet daar bij snelheid verminderen het rotortoerental terug loopt. Met enige instabiliteit tot gevolg. Een kenmerk van dit type rotor, naar mijn ervaring. Niet rampzalig voor iemand met enige vliegervaring, doch ongewenst bij een beginner, is mijn idee. Heb mij die avond heel goed vermaakt door alle kanten op pirouettes te draaien en cirkels te vliegen. Soms de handenvol om het modelletje onder controle te houden. Ondanks leuke techniek blijft  het een relatief eenvoudig vliegmachientje. Naar buiten nu!

De Arrow Plus Flybarless is een heli die zowel binnen als buiten gevlogen kan worden. De mogelijkheden om met de Arrow Plus Flybarless buiten te vliegen zijn, dan zij het 3D girosysteem en de elektronische correcties iets groter dan met de Arrow Plus Trainer. De beperking ligt ongeveer bij windkracht 2-3.

Vanuit het gras opstijgen bleek de carbon hak aan de staart zich soms vast te haken. Vanwege het tamelijk lage hoofdrotor-toerental en de geringe massa, ontstaat er bij onbedoeld omvallen doorgaans geen schade. Vliegend in een licht windje leverde problemen op in die zin dat het modelletje gemakkelijk met de wind mee gaat. Wat wil je ook met een eigen gewicht van slechts 275 gram!  Vooruit vliegend en afremmen tot stilhangen gaat het model achterover hangen. Vroegtijdig op dit gedrag  anticiperen helpt wel. Op enkele windstille zonnige ochtenden toonde het modelletje  zich minuten lang fotogeniek door probleemloos  stil te blijven hangen.

Teneinde het verschil in vlieggedrag te ervaren werden dankzij de medewerking van modelbouw Wiersema in Veendam, ook vluchten met de eerder verschenen Arrow  Plus Trainer uitgevoerd. Een bijna identiek helimodelletje modelletje maar dat wel met stabilisatierotor uitgevoerd. De noodzaak van een sprongstart bleek hier niet nodig. Hoewel tijdens het afvangen tot snelheid nul, het achterover hangen ook een beetje merkbaar was. De Arrow Trainer bleek merkbaar gemoedelijker. Hoewel de vliegprestaties van de Arrow  modelletjes niet met een helimodelletje uit de 250 of 450 klasse vergeleken mag worden, viel het vlieggedrag niet tegen. Ofwel goed bruikbaar voor iedereen die serieus omgaat met dit soort vliegende modellen. De heer Wiersema wil ik hierbij bedanken voor zijn medewerking.

Mijn opmerking en zorg over het mogelijk inscheuren van de plastic neuskap bleek ongegrond. Het werken aan de Arrow modelletjes is gemakkelijk, heb ik gemerkt. Tijdens een fotosessie  zeilde mijn Arrow  Flybarless door een windvlaag de voor mijn woning staande bloeiende Prunus binnen. Bladgekletter volgde, alsof een ekster een mus achterna zat! De Arrow stuiterde van tak naar tak naar beneden. Belandde uiteindelijk tussen de bloeiende narcissen. Oef...! Stuk? Buiten een afgebroken staartrotor blaadje mankeerde het modelletje niets. De starre staartpropeller is gemakkelijk te vervangen. 

De Arrow  Plus Flybarless boven de bloeiende prunus.

Datzelfde geldt ook voor het vervangen van het kunststof hoofdtandwiel. De kosten voor vervanging een paar kwetsbare onderdelen zijn laag, maar de prijzen kunnen bij verschillende leveranciers nogal verschillen. Het bovenframe losnemen is zo gedaan, waarna het tandwiel goed bereikbaar is. Met een stift kan het stalen pennetje uit de verbinding gedrukt worden. Een hamer of ander slagwerktuig is niet nodig. Zelfs ongewenst! Werken aan dit modelletje is gemakkelijk. De zenders onderling zijn zelfs uitwisselbaar. De gewone DC aandrijfmotor werd gedurende de uitgevoerde vluchten flink warm, maar draaide onverdroten door.

De staartrotor wordt door een aandrijfas vanaf de hoofdaandrijfas aangedreven.

Conclusie
In voorgaand verhaal zal duidelijk geworden zijn dat de Arrow Plus Flybarless in handen van de iets ervaren vlieger het beste tot zijn recht komt. Voor nog geen € 200,00 biedt de het veel fun en goede materiaal kwaliteit. Een heel aantrekkelijke prijs eigenlijk. De  Arrow Trainer is nog goedkoper. Eventueel als opstapje naar het grotere heliwerk kunnen de Arrows Plus Flybarless modelletjes het verbindend element tot verdere ontwikkeling  naar een geweldige hobby zijn!  Veel plezier er mee.

Technische gegevens:

Rotordiameter 440 mm.
Lengte         94 mm.
Gewicht      275 gram.
Prijs         € 199,00

Terug .....



contact | © 2016