Bouwen en vliegen

De “Schnellbaukasten”
De excentrieke ontwerper Burt Rutan maakte in 1975 zijn debuut met de VariEze (very easy) bij de EAA Oshkosh Fly-In. De VariEze en de wat grotere Long-EZ zijn later bij duizenden als bouwpaketten over de gehele wereld verkocht en gebouwd.
De Canary van Graupner toont veel gelijkenis met dit ontwerp. Het wordt voortgestuwd door een Speed 300Plus motortje (Best.-Nr. 6365) die een Cam Foldingprop 13 x 8 (B
est.-Nr.1335.13.8L) aandrijft. Als accu wordt een 800 mAh accu Lipo 2S aanbevolen, maar een 3S zou ook kunnen.

Enkele voorbeelden van de Canard vliegtuigen van Burt Rutan. Het model de "Canary experimental " is geinspireerd door deze ontwerpen.

De “Canary” wordt door Graupner geleverd als “Schnellbaukasten”, d.w.z. een ver voorbewerkt bouwpakket in voorgedanst balsa en vliegtuigtriplex met de benodigde kleine onderdelen, een cockpit en motorkap, een stickervel en een uitgebreide bouwbeschrijving. Verder een bouwplank, schuurplank met zelfklevend schuurpapier en een vel beschermfolie om over de bouwplank te leggen ter voorkoming van het vastplakken van de onderdelen. Vollediger kan haast niet! Alle onderdelen zijn laser gesneden en de maatvoering is perfect. Hierdoor kunnen de onderdelen in elkaar worden gestoken en in positie met dunne secondenlijm worden vastgezet. Dit wil echter niet zeggen dat het een simpel te bouwen model is. Enige modelbouwervaring en het omgaan met gereedschappen en lijm is wel gewenst. Graupner stelt dan ook dat het niet geschikt is voor kinderen onder de 14 jaar. Nou die leeftijd ben ik al enkele jaren gepasseerd en dat was dus geen probleem. Hoewel het niet op alle punten even duidelijk is word je door de bouwbeschrijving (in Duits, Engels en Frans) goed door de verschillende bouwfasen geleid.

Hoewel de Canary experimental een recent ontwerp is van Graupner is het uitgevoerd als de bekende "schnellbaukasten".

De bouw
De bouw begint met het in elkaar lijmen van de romponderdelen. Deze zijn niet genummerd en het is dus wel noodzakelijk om de tekening goed te raadplegen. Overigens levert het geen probleem op want wat niet past zit eenvoudig niet op de goede plaats. Het eenvoudigste is om de onderdelen in elkaar te steken en dan de naden vol te laten lopen met dunne secondenlijm. Gebruik voor de ondergrond de balsa bouwplank met daaroverheen de folie. De canard en de hoofdvleugel worden met flensmoeren en epoxylijm op de romp bevestigd. Om ze goed te plaats te krijgen kan het vleugelmiddenstuk als mal worden gebruikt. Let er hierbij wel op dat er twee maten zijn: voor de canard 2 mm en voor de hoofdvleugel 2,5 mm! De motor wordt bevestigd aan de motorkap die aan de voor en achterzijde met een triplex plaatje wordt verstevigd. Ik heb dit als een apart onderdeel beschouwd en eerst geheel pasklaar met motor samengesteld. Zoals gewoonlijk is het op maat maken van een motorkap een precies werkje. Hier moeten echter alleen de randen worden verwijderd met een scherp mesje. De motorkap is aan de zijkant voorzien van een luchtinlaat en aan de bovenzijde van een uitlaat.

Enkele bouwfasen van de Canary. Het lossnijden en samenvoegen van de lasergesneden houten onderdelen en het verlijmen met dunne secondenlijm (bovenste rij). Het in profiel schuren van de canard (midden links). De servo voor de rolroeren word centraal aan de onderzijde van de vleugel gemonteerd (midden rechts). De motorkap wordt met een scherp mesje in profiel gesneden. De motor wordt aan de achterzijde bevestigd waartoe er een de binnenzijde een triplex plaatje wordt ingelijmd die stevig met de kap moet worden verlijmd. Hiertoe wordt hij aangetrokken met een bout (onderste rij).

De vleugel is van het Jedelsky type en wordt uit twee balsa delen en drie kunststof hulpstukken opgebouwd. Dit vleugeltype is naar de constructeur Erich Jedelsky genoemd, en wordt ook wel de "standaard-constructie" genoemd. Ondanks de ogenschijnlijk zeer simpele en lichte bouw maakt deze constructie goede vliegprestaties mogelijk. Deze uitvoering werd door zijn eenvoud aanvankelijk veel bij eenvoudige vrije-vlucht modellen toegepast. Kenmerkend bij de Jedelskyvleugel van de Canary is dat er geen tussenliggende ribben zijn maar alleen een kunststof middenstuk en eindribben worden toegepast. Elke vleugelhelft bestaat uit slechts twee plankjes waarbij de voorste geprofileerd is. Deze is aan de achterzijde voorzien van een groef waarin de vlakke achterste plank wordt gelijmd. Aan de uiteinden komen de kunststof hulpstukken waaraan de winglets met de stuurvlakken worden gemonteerd. Let er hierbij op dat beide dezelfde hoekinstelling hebben. Het vlieggedrag in bochten wordt hierdoor uiteindelijk voorspelbaarder.
De cockpitkap is eenvoudig, past goed, wordt met een triplex haakje aan de voorkant geborgd en aan de achterzijde onder de vleugel geklemd. Om een accu te wisselen hoeft nu slechts de cockpitkap losgenomen te worden. Simpel en doelmatig!

De opbouw van een Jedelsky vleugel type EJ-85. Dit profiel is door de Oostenrijker Erich Jedelsky ontwikkeld. Aanvankelijk als een eenvoudig, eenvoudig en snel te bouwen profiel bedoeld voor vrijevlucht modellen met een zo laag mogelijke daalsnelheid. Het profiel heeft zich echter ook bewezen voor kleine motormodellen, zoals de Canar experimantal.

De Canary wordt bestuurd via een toerenregelaar op de motor, het hoogteroer aan de canard en de rolroeren die in de winglets worden ingebouwd. De motor is een 300 Speed Plus, dus met reeds aangebouwde regelaar. De servo voor het hoogteroer wordt in de neus ingebouwd op een hiervoor reeds aangemerkte positie. De rolroeren worden aangestuurd door één servo centraal aan de onderzijde van de vleugelwortel. De verbinding van de servo met de rolroeren loopt via spandraden die van links en rechts afzonderlijk aan de servo arm worden bevestigd. Hierbij wordt telkens één roer naar de buitenzijde bewogen. (Lees verder: Besturing om de topas van staartloze vliegtuigen).
De afstelling van de roeren leverde de nodige problemen op omdat in principe het ene roer naar buiten moet bewegen en het andere vlak moet blijven staan. Hiertoe dient volgens de bouwbeschrijving aan de zijkant een stukje binnenkabel van een bouwdenkabel te worden gebruikt. Dit gaf echter onvoldoende aandrukkracht om het staande roer vlak te houden. Na enige experimenten is een zeer orthodoxe oplossing gevonden door een kort elastiekje aan het roereinde te monteren. In het roer wordt een klein gaatje (afhankelijk van de dikte van het elastiek, maar ongeveer 1,5 mm) geboord waardoor het elastiekje wordt geschoven en aan de achterzijde met een knoopje wordt vergrendeld. Daarna wordt op de vleugel op de plaats van het kunststof eindstuk een plaatje van een roerarmpje geschroefd waaronder de andere zijde van het elastiekje wordt geklemd. Deze wordt juist zo strak aangetrokken dat het roer vlak tegen het vleugeleinde blijft zitten. De trekkeracht is hierbij zodanig dat de servo dit met gemak kan overwinnen.
De twee spandraden komen in de servoarm bij elkaar en worden zo ver aangetrokken dat ze juist enigszins gespannen staan. De spandraden worden bijna tot aan de vleugeltip via een paar stukjes buitenkabel langs de onderzijde van de vleugel geleid waarna ze met eenzelfde stukje door de vleugel van de onderzijde naar de bovenzijde worden gevoerd.
In de praktijk
blijkt dit een prima oplossing te zijn en de Canary draait en keert alsof het rolroeren in de vleugel zijn.

Na een handstart is het prettig vliegen met de Canary.

Lees verder: "Besturing om de topas van staartloze vliegtuigen."

Het vliegen met de Canary
De keuze is op de Canary experimental gevallen omdat de ervaring met een canard besturing nog ontbrak. In dit opzicht heeft dit eenvoudige model aan alle wensen voldaan, met name voor wat betreft de aansturing van de rolroeren. Daarna was het natuurlijk de vraag: "Werkt dit nu echt?"
De eerste tests waren daarom wel even spannend. Daarom is, voor het geval dat de besturing niet zou functioneren, eerst gezocht naar een veldje met hoog gras (en onkruid). Laat op de avond, toen de wind was weggevallen werd het met een handstart gelanceerd. Tot mijn verrassing functioneerde de gehele besturing meteen naar wens en kon het na een rondje weer keurig in het gras worden neergelegd. Na weer een start met een paar achtjes en hoog en laag was mijn achterdocht verdwenen en kon met een gerust hart verder worden gevlogen. Na nog enige instel correcties blijkt de Canary prima te vliegen en is het bochtenwerk nauwelijks te onderscheiden van een model met "echte" rolroeren. Het typische effect van een canrd, het automatisch herstellen van de langsstabiliteit bij pogingen tot overtrekken, is duidelijk waar te nemen.
Het is echter een licht model en met veel wind (windkracht 3+) wordt hij toch wel nerveus, maar wel beheersbaar.
De vliegduur met een 2S, 1000 mAh accu bedraagt snel 20 - 30 minuten.

Conclusie
De Canary experimental is, zoals de naam al zegt, een leuk experimenteel model waarmee zeker weer iets te leren en te ervaren valt over de besturing van vliegtuigen.

De Canary experimental in zijn element.



contact | © 2016