Solius van Multiplex

In een zware avondlucht kan het vol zijn van thermiek. Ideaal voor de Solius, doch wees voorzichtig, want de elementen kunnen ook gaan overheersen.

Het RR+ pakket
Voor deze test is het RR+ pakket gebruikt. De componenten zijn verpakt in een stevige kartonnen doos met handgreep. (Foto 3) Deze kan dus altijd weer gebruikt worden voor het transport. De Solius ligt hierin bijna geheel voorgemonteerd. Bij het openen en verwijderen van de bubbeltjes zwachtels wordt je direct verrast door de perfecte uitvoering van schuimdelen. Opvallend is dat er niet de bekende storende afdrukken van de spuitgaatjes aan de oppervlakte aanwezig zijn. Hoewel, aan de vleugelvoorrand zijn een serie heel kleine, nauwelijks zichtbare, puntjes aanwezig. De "normale" spuitgaatjes liggen hoofdzakelijk aan de binnenkant van de samengevoegde onderdelen. Hierdoor hebben romp en vleugels een perfect glad en zijdeachtig oppervlak gekregen.

De Solius wordt in een stevige kartonnen doos geleverd die later ook kan worden gebruikt voor het transport.

Bij het uitpakken van de vleugels valt direct de voortreffelijke afwerking op en het ontbreken van een koolstofvezel verbindingsligger. In plaats daarvan vierkante aluminium buizen als vleugelligger waarvan de uiteinden tevens als vleugelkoppelingen dienen. De vleugel is uitermate strak met kleine oortjes. Interessant is welk vleugelprofiel is toegepast. Helaas staat dit nergens aangegeven. Het profiel is vrij dik en de grootste dikte ligt ver naar voren. Daarbij loopt de eindlijst iets naar beneden. (Foto 4) Het is zeker niet bedoeld voor snelheid zoals bij het dunne profiel van de Blizzard, maar meer voor het thermiek vliegen. Even snuffelen in Presnell’s profielenboek leert dat dit mogelijk een Wortmann M2 profiel is dat, eigenlijk omdat het een mix van eigenschappen heeft, bij veel niet geclassificeerde modellen wordt toegepast. De vleugelwortel is een kunststof vormstuk waarin de vleugelliggers uitlopen en waaraan de borging is bevestigd.

De verbinding van de twee vleugeldelen is weer zo'n uniek ontwerp waar Multiplex het patent op schijnt te hebben. De beide vleugelwortels zijn voorzien van perfecte kunststof persstukken. De dragende delen van de vleugen zijn vervaardigd van aliminium rechthoekige buizen die aan de uiteinden aan weerszijde en onde de juiste hoek van de V-stelling in de tegenoverliggende vleugelhelft grijpen.. Het geheel wordt vergrendeld met een pen die door de twee klemmende gaffels wordt gestoken. Deze worden weer vergrendeld met O-ringen.

Hierdoor ontstaat een lichte V-stelling van ongeveer drie graden. De rolroeren zijn centraal aangevormd over ongeveer tweederde van de spanwijdte. Deze zijn tegen vervorming verstevigd met een 3 mm roestvrij stalen buis die op een derde roerbreedte is aangebracht en waaraan ook het roerhoorntje is bevestigd. De kracht op het roer wordt hierdoor over bijna de gehele lengte verdeeld waardoor vervorming door torsie wordt vermeden. Landingskleppen ontbreken.

De verbinding van de servo's met de rolroeren is zeer degelijk uitgevoerd. Met een dunne rvs-buis die over 2/3 van de lengte van de rolroer is aangebracht blijft wordt verbuiging hiervan door torsiekrachten voorkomen. Helaas bleek bij de eerste start dat de lijmberbinding (zie pijl) niet deugdelijk was uitgevoerd en de roerhoorn was losgeraakt van de buis.

Bij het openen van de cockpitkap komt de rest van de onderdelen tevoorschijn: een klein pakketje met de verbindingsonderdelen voor de vleugel en het stabilo-hoogteroer. (Foto 7) Om er achter te komen wat er allemaal in romp en vleugels van de Solius zit moet er af en toe wel even door ventilatieopeningen worden gegluurd. De allereerste indruk is dat het allemaal perfect is uitgevoerd. In de romp achter de cockpit is een aluminium buis aangebracht waardoor de draden voor de beide servo’s in het kielvlak lopen. Opvallend is zeker de doorzichtige cockpitkap. Helaas ontbreekt hierin nog de piloot en deze kan ook niet eenvoudig worden aangebracht omdat het geheel gelijmd is. Jammer, want dit zou het  nog mooier afronden. Misschien brengt Multiplex, ter vervanging nog een complete versie van de cockpitkap op de markt.
Vanzelfsprekend zijn de bekende rode Multiplex servo’s ingebouwd, Nano-S voor de rolroeren en Tiny-S voor hoogte- en richtingsroer die al in het kielvlak zijn ingebouwd. Ze zijn met deugdelijke, prettig dikke, kabels uitgevoerd waarbij je niet bevreesd hoeft te zijn dat je ze zomaar lostrekt van de stekker. In de neus is een Permax BL-03516-0850 ingebouwd die door een Multicont BL-40S-BEC wordt aangestuurd en een 12 x 6 " klappropeller aandrijft. De meegeleverde accu is keurig apart in een doos gepakt en al voorzien van de obligate zespolige MPX/FTP stekker. Deze “energy pack” is een 3S/2200 mAh/24.4 WH LiPo. De maximale ontlaatstroom bedraagt 55 A met een piekbelasting van maximaal 110 A en kan met maximaal 4,4 A worden geladen. Hiermee kan een herlading in ca. twintig minuten worden uitgevoerd. Met een 12 x 6 inch propeller consumeert deze set bij 6900 toeren  bij volgas ongeveer 30 A. De trekkracht in stationaire toestand bedraagt dan ca. 1300 gram. De hele aandrijfset heeft dus voldoende reserves om het maximale uit het model te kunnen halen. (Foto 8)

Onder de cockpitkap is juist voldoende ruimte om de aandrijvings- en besturingscomponenten onder te brengen. De 2200 mAh accu ligt in het zwaartepunt waardoor dit niet kan worden verplaatst door het verschuiven hiervan. Het zwaartepunt ligt hiermee echter goed passend bij de goedmoedigheid van het model.

De montage
De vliegtuigmodelbouw is  inmiddels in een ontwikkelingsfase beland waarbij de modellen bijna vliegklaar worden afgeleverd. Wat blijft er dan bij dit soort pakketten voor de schrijver van een artikel nog over om over bouwen of monteren te schrijven? De romp is al voorzien van alles, werkelijk alles, dat nodig is en vast in de romp gemonteerd kan worden. Zo ook de kant en klare vleugels en je hoeft deze voor de eerste en alle andere keren alleen maar mee te nemen naar het veld en daar in de romp steken waarbij de stekkers van de rolroerservo's in de contrastekkers die ook al in de romp zijn aangebracht, worden geplugd! (Foto 9) Het enige dat nog aan de romp vast gemonteerd moet worden is het stabilo-hoogteroer. Stuurstang inhaken en met de twee kunststof M5 x 35 bouten vastzetten en de romp is klaar!  Deze is met een schroefdraadverbinding aan de servo bevestigd waardoor door het naar binnen of buiten te draaien de stand van het hoogteroer kan worden ingesteld.
Dus alleen maar uitroeptekens, zeker voor diegene die snel wil kunnen vliegen!
De twee vleugeldelen worden geborgd door een via de cockpit  in te schuiven en spitsvondig ontworpen kunststof bout die door de aan de vleugelwortel bevestigde gaffels wordt omklemd. De twee delen van elke gaffel worden door een O-ring bij elkaar gehouden. De montage is dan even simpel als snel: de twee vleugeldelen in elkaar steken de kunststofbout er in steken en ….. klaar is Kees! Maar, nee! Nadat eerst de verbinding van de twee vleugelhelften buiten de romp met succes was uitgevoerd lukte dit niet, echt absoluut niet, bij een montage in de romp! Na de uiteinden van de liggers met een likje verf te hebben ingesmeerd konden aan beide kanten de afdrukken hiervan worden gezien. Het scheelde misschien een halve millimeter en bij een constructie zoals deze blijkt een dergelijke afwijking al te veel te zijn. Een klein beetje verbuigen was te riskant en daarom zijn eerst beide uiteinden van de liggers met een sleutelvijltje afgeschuind en rondom  van een aanloopkantje voorzien. Na enig gezoek gleden beide delen wel in elkaar. Na wat oefeningen blijkt dat bij het insteken van de beide vleugelhelften meteen ook met de V-stelling rekening moet worden gehouden. Verder moeten de vleugels ook over dwars precies in elkaars verlengde liggen. Logisch natuurlijk, maar het vergt dus even wat ervaring en daarna lukt het best en zit de vleugel perfect aangesloten in de romp. De delen worden door een speciale pen geborgd en dat gaat bij het insteken ook soepel, maar bij het verwijderen was wel een tangetje nodig omdat er weinig grip te krijgen was op de pen. Dit ongemak werd verholpen door in het oogje een koordje aan te brengen en hiermee was ook dat ongemak verholpen.

De vergrendelpen van de twee vleugelhelften is zonder gereedschap moeilijk te verwijderen. Om dit op te lossen is deze als "gereedschap" voorzien van een koordje.

Het plaatsen van ontvanger, regelaar en accu met alle daaraan verbonden draden leverde wel enige kopzorgen op. De cockpit is toch vrij smal en hierdoor zitten de forse regelaar en de accu elkaar danig in de weg. Bovendien lopen alle kabels van de roeren door de smalle ruimte waarin de accu nauwelijks past. Om het zwaartepunt op de goede plaats te krijgen moet de accu zo ver naar voren dat hij klem komt te zitten met de regelaar. "Elk voordeel heb sijn nadeel", zei die bekende voetballer. En zo is het ook bij de Solius. Die mooie doorzichtige cockpitkap maakt het onmogelijk om de cockpitruimte te benutten voor die stugge accudraden. Deze drukken telkens weer tegen de onderkant van de kap aan en dreigen deze uit de vergrendeling, die op zich al niet krachtig overkomt, te drukken. Het is dan ook niet ondenkbaar dat tijdens het vliegen de kap door trillingen wordt losgedrukt. Dit risico werd ook duidelijk bij het bekijken van enkele YouTube filmpjes waarin te zien is dat de kap met tape aan de voorzijde is afgeplakt. Dit is voor alle zekerheid maar eerst overgenomen.
Bij de aflevering was de regelaar met de koelplaat en klittenband tegen de zijwand geplakt. Van koeling kan hierdoor nauwelijks sprake zijn. Verder nam deze door de uitstulping van een groot elektronica component veel ruimte in beslag die nodig is voor het inschuiven van de accu. De regelaar is losgemaakt en er is een stripje schuim uit de zijwand verwijderd om de achterkant met zijn uitstulpingen te kunnen plaatsen. Dit scheelde enkele millimeters, maar het belangrijkste was dat de regelaar nu beter gekoeld zal worden.

In de geleverde opstelling van de regelaar lag deze met de koelplaat tegen de wand aan. Logischer wijs belemmert dit de koeling omdat het op deze wijze niet in contact komt met de lucht die door de cockpit ventileert. Daarbij steken ook enkele electronica delen aan de binnenkant uit die het in- en uitschuiven cab de aandrijfaccu belemmeren (foto links). Om de ruimte iets te vergroten en de koeling te verbeteren is een paar milimeter schuim aan de binnenwand veggesneden waarin de uitstekende elicatronica delen passen. Dit levert een beteren koeling van de regelaar op en het gemakkelijke verwisselen van de aandrijfaccu (foto rechts).

Afstellen
Het afstellen van het model bestaat uit drie fasen. In de eerste fase wordt de besturing afgestemd op de te gebruiken zender. In de tweede fase wordt het model  om alle drie de assen statisch gebalanceerd en in de derde fase vindt een "fine tuning" plaats aan de hand van het vlieggedrag .
De eerste fase is het koppelen van de zender aan de motorregeling en roeren. Er zijn vele, vele zenders in gebruik en het is in het bestek van dit artikel niet doenlijk om eenmalig aan te geven hoe en wat beste instellingen zijn. Daarbij nog de vraag in welke mode, mode 1, gas rechts of mode 2 gas links, wordt gevlogen.  De ene is niet beter of slechter dan de andere en het is maar wat je gewend bent. Neem in eerste instantie de waarden uit de bouwbeschrijving over en ga daarna in fase 3 de instellingen optimaliseren.
In de tweede fase wordt het model statisch gebalanceerd over de drie assen. De stabiliteit om de langsas wordt  getest door het op de kop gehouden en vastgepakt bij de spinner en het uiteinde van de staart door hierin een klein pennetje te steken. Hierbij moeten de vleugels horizontaal blijven hangen. Is dit niet het geval dan moeten aan de vleugeltippen gewichtjes, bijvoorbeeld loodkorreltjes, worden aangebracht totdat het evenwicht correct is. Om het evenwicht om de dwarsas in te stellen wordt het zwaartepunt ingesteld. Hiertoe zijn aan de onderkant van de vleugel zijn twee knoppen aangebracht die de ligging, 70 mm vanaf de voorkant van de vleugelneus, aangeven. De balans is correct als het model iets met de neus omlaag stabiel blijft hangen.  

Het balanceren van het model dient zorgvuldig te worden uitgevoerd. Grbruik hiervoor bijvoorkeur een balanceer drager zoals hierboven is weergegeven. Stel voor de eerste proefvlucht het zwaartepunt in volgens de handleiding. De balans is juist ingesteld als de langsas t.o.v. de horizontaal stabiel tussen -10 en -20 graden omlaag hangt.

Door het verschuiven van de accu kan het zwaartepunt worden ingesteld. Mocht dit niet lukken dan kan in het kielvlak de bijgeleverde kogel worden ingebracht. Het evenwicht om de topas, de verticale as door het zwaartepunt,  is een zaak van de uitlijning van romp en kielvlak en richtingsroer. Bij een model als dit hoeft men zich om de uitlijning van de romp geen zorgen te maken, dit is uiteraard perfect in orde.
Vervolgens worden voor de eerste testvluchten de uitslagen van de roeren overeenkomstig de waarden uit de bouwbeschrijving overgenomen. Hierbij is het aan te bevelen om de motor te laten proefdraaien en de stroomopname en het toerental te meten.
Daarmee is het afstellen echter nog niet beëindigd. Wie zijn model wil optimaliseren kan in de derde fase aan de hand van het vlieggedrag nog een verfijningen aanbrengen. Dit is een uitgebreid en langdurig proces waarbij meestal aan persoonlijke eisen moet worden voldaan en waarvoor in dit artikel onvoldoende ruimt is. Hiervoor kan worden verwezen worden naar literatuur, tijdschriften of diverse sites, zoals www.funfly.nl . Tenslotte nog een reikwijdte test en als dit allemaal klopt, maar laat het ook nog eens door een bevriende modelpiloot controleren, dan kan de eerste start plaats vinden.

Voor het maken van een foto in de harde wind is het best even moeilijk om de Solius in bedrang te houden.

Vliegen
Bij de eerste keer dat de Solius aan de vlagerige wind met een kracht van 4 tot 6 Baufors werd blootgesteld bleek al de geweldige kracht die door de vleugels wordt opgewekt. Met beide handen om de romp geklemd was het slechts met moeite in de hand te houden. Dan toch maar de raad uit de bouwbeschrijving opgevolgd om voor de eerste vlucht een bijna windstille dag af te wachten. Dat werd dus erg lastig dit voorjaar en het was gluiperig wachten op een eerste gelegenheid.  
's Avonds, al na acht uur, werd een gunstige gelegenheid waargenomen. De lucht was nog druilerig van de regen en de zon daalde al naar de horizon, maar toch! Geen assistentie of fotograaf meer te bereiken; dan maar alleen. Na alle controles kan zou het dan kunnen gebeuren. Daar de vleugelbelasting ongeveer 32 g/dm2 bedraagt is het best mogelijk om zelf een handstart te maken geen probleem. Dan is bij driekwart gas, een zetje voldoende om de Solius is “airborn” te maken gelukt, althans dat dacht ik. Bij de eerste stuurcorrectie kreeg ik de indruk dat de rechter rolroer niet mee liep, maar de Solius reageerde wel. Bij twijfel landen is dan het devies. Verrassend is de stijgsnelheid. Beetje gas terug en een tikkeltje down. De Solius ligt in de lucht als een trein op de rails en er valt eigenlijk niets te trimmen. Hij reageert, ondanks de avond thermiek in de onrustige, vochtige lucht,  mooi direct op de stuuracties.

Hoogte winnen en een bochtje links en rechts. Nog wat achtjes en dan even de overtrek snelheid bepalen om straks bij de landing een passende snelheid te hebben. Geleidelijk aan gas terug en een beetje “up”. De neus duikt bij een tamelijk lage overtreksnelheid naar beneden, neemt wat meer snelheid op en vliegt verder. De landing verliep niet geheel naar verwachting, want door het grondeffect blijft de Solius lang kort boven de grond zweven en het veld was dus te kort, maar in het jonge graan naast het veld werd het liefdevol en zonder schade opgevangen. Hou dus rekening met voldoende uitloop. Dit is bij het verdere invliegen op te vangen door bij de zenderinstelling beide de roeren bij de landing iets "UP" te geven. Dit is een fase 3 activiteit. Het verlangen naar een mooie zomer is nu groot om het uiterste uit de Solius te kunnen halen.

De Solius van Multiplex is een strakke doch elegante verschijning.

Conclusie
De Solius van Multiplex is een allround elektrozwever van uitzonderlijke kwaliteit in uitvoering en prestaties en door zijn esthetisch functionele vormgeving een elegante verschijning aan de hemel. Technisch gezien heeft Multiplex alles weer perfect uitgevoerd waarbij, door het ontbreken van de spuitnopjes, de oppervlakte zijdeachtig strak en glad is. Hieraan dragen ook de doorzichtige cockpitkap en het steunwieltje onder de romp bij. Voor iedereen die wel eens een dergelijk model aan de knuppels heeft gehangen zal van begin af aan met de Solius uit de voeten kunnen. Het vlieggedrag in weer en wind is goed. Helaas was er in de korte testperiode geen sprake van thermiek, noch was, tot het indienen van dit artikel onvoldoende gelegenheid om de Solius tot het uiterste te testen, maar de eerste indrukken lijken er overduidelijk toe dat het een model voor een, hopelijk snel komende, mooie zomer is.


De Solius in zijn element boven de "sky-line". van de eigen woonomgeving.



contact | © 2016